In die wêreld van Afrikaanse musiek is daar kunstenaars wat die kollig vul — en dan is daar mense soos Tertius Human, die man agter die “mixer”, wie se passie vir klank en kuns die liedjies wat ons liefhet, vorm en verfyn. Sy reis van ’n jong seun met ’n “pirate copy” van ’n produksieprogram tot een van die mees gerespekteerde vervaardigers in die land, is ’n storie van toewyding, geloof en die ewige soeke na eerlike musiek.
Vir Tertius het alles begin in ’n huis waar musiek meer as net klank was — dit was ’n manier van lewe. Sy oupa, ’n sendeling in Malawi, het nie net geloof versprei nie, maar ook ’n liefde vir musiek. “Ek glo dis in my bloed en gene,” vertel hy. Nog voor hy lirieke kon waardeer, het hy reeds musiek gevoel — die emosie agter elke akkoord.
Toe hy op hoërskool by die klankspan by sy skool aansluit, het die “gogga van klank en musiektegnologie” hom finaal gebyt. Binne ’n week na sy eerste eksperimentering met sagteware, het hy sy eie “album” gemaak — primêr, maar propvol passie.
Sy eerste ontmoeting met ’n professionele ateljee was as kind op ’n kindergospel-album — ’n ervaring wat die saad van ’n toekoms vol musiek geplant het. Ná skool het Tertius formele opleiding by The Academy of Sound Engineering voltooi, maar sy ware kennis het uit ervaring en mentorskap gekom. “Instansies kan jou net die gereedskap gee om jou eie kuns te vind,” sê hy nederig.
Met sy sertifikaat in die hand, maar geen plan in sig nie, het Tertius begin klankmeng by sy kerk in Boksburg. Daardie nederige begin het hom na Kobie van Vonk Musiek gelei. Toe Gerhard Steyn ’n klankingenieur nodig gehad het, het Tertius geweet dit was sy “voet in die deur”. Binne kort het hy saam met Kobie besluit om Vonk se eie ateljee te bou — ’n besluit wat hom 15 jaar lank in die hart van die Afrikaanse musiekbedryf sou hou.
Uit dié ervaring het die CoolerBox Brothers ontstaan — ’n kreatiewe samekoms van talent en visie. Een van sy trotste oomblikke? Die vervaardiging van Zaan Sonnekus se album Zonneblom — ’n projek wat hy beskryf as “’n hoogtepunt in my loopbaan”.
In 2025 het Tertius sy drome na Pretoria geneem, waar hy Laughing Lamp Records begin het — ’n intieme, warm ateljee in Alphen Park. “As ek die naam hoor, hoor ek hoe lag die “Genie” van Aladdin,” sê hy met ’n glimlag.
Hier word musiek gemaak tussen vriende, oor koffie en gesprekke. “’n Ateljee is ’n kamer vol opinies,” sê hy. “Maar met respek en eerlikheid word daardie opinies liedjies.”
Tertius beskryf sy produksie-styl as “menslik”. Hy verkies regte dromme, egte instrumente en ware emosie bo sintetiese perfeksie. Wanneer hy met ’n nuwe lied werk, begin alles by die hart — die kunstenaar se stem en kitaar. Van daar bou hy stadig die atmosfeer, laag vir laag, totdat die emosie en tegniek in harmonie is.
Sy toerusting is eenvoudig maar doeltreffend: Logic Pro, ’n Neumann U87-mikrofoon en ’n Neve 1073 pre-amp. “Ek het nie baie gear nie, want dis nie nodig nie,” sê hy filosofies.
Een van sy grootste keerpunte was die sukses van Juan Boucher se Onthou jy om jonk — die lied wat sy loopbaan ’n hupstoot gegee het. En die inspirasie wat hom aan die begin gelei het? Jan Blohm se Melkstraat Confessions. Vandag pronk daardie gesigneerde CD nog in sy ateljee — ’n herinnering aan hoe ver hy gekom het, en hoe musiek se sirkel altyd voltooi word.
Tertius het al saam met groot name gewerk, maar hy sê elke kunstenaar bring iets unieks: “Gevestigde kunstenaars weet wat hulle wil hê. Jong talent soek leiding. Albei laat my groei.”
Vir Tertius is musiek meer as werk — dis mense. “Mens leer elke kunstenaar op ’n persoonlike vlak ken,” sê hy. “Mens word vriende.” Hy glo aan tegniese eerlikheid én emosionele perfeksie — ’n balans wat sy musiek laat asemhaal.
Sy droom? Om weer ’n groot band, saam in een ateljee, op te neem — die rou, spontane energie van mense wat saam musiek maak.
Tertius sien homself as deel van ’n groter ketting van kennis en passie. Hy noem mentors soos Mauritz Lotz, Denny Lalouette en Vinnie Henrico as groot invloede, en hoop om dieselfde nalatenskap vir jong vervaardigers te laat. Hy hou ’n wakende oog oor nuwe talent soos Ruan Graaff, Rudi Kleingeld en Kyle Botha, en glo die toekoms van Afrikaanse musiekproduksie is blink.
Sy raad aan jong vervaardigers is eenvoudig maar kragtig: “Geniet dit net! Hou aan met wat jy doen en oefen elke dag. Die regte deure sal oopgaan.”
En dalk is dit juis dié nederige, eerlike houding wat Tertius Human se klank só besonders maak — musiek wat nie net gehoor word nie, maar gevoel word.
